Οι βιογραφίες μεγάλων δημιουργών, ανακινούν πάντα τη σχέση της ζωής ενός καλλιτέχνη με το έργο του, μ' έναν αμήχανο και ενίοτε ατελή ή αμφιλεγόμενο τρόπο.. Πάντα σκοντάφτουν σ' έναν κόσμο ερμητικά κλειστό και δυσεξήγητο. Πρέπει να ανακαλύψουν και να περιγράψουν τους λόγους που οδήγησαν μια συγκεκριμένη ζωή να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της έκφρασης της από τους απλούς κώδικες της καθημερινότητας σ' αυτούς της καλλιτεχνικής έκφρασης, να εξηγήσουν δηλαδή γιατί έρχονται στον κόσμο τα λουλούδια και πότε ακριβώς αποφάσισε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο να βγάλει και γιατί τα αγκάθια του. Σισύφεια προσπάθεια όπως καταλαβαίνετε.
Αν ωστόσο απ' την άλλη μεριά δεν είχαμε στα χέρια μας τις βιογραφίες μεγάλων καλλιτεχνών θα διακινδυνεύαμε να εμπιστευτούμε τη μεταφυσική και μυθολογική εικόνα του καλλιτέχνη και του χαρίσματος του, που θα διευκόλυνε ενδεχομένως τους φιλότεχνους στην προσωπική τους παραμυθία αλλά θα εμπόδιζε τη γένεση νέων καλλιτεχνικών υποκειμένων. Και κυρίως θα συσκότιζε εντελώς την κατανόηση των συμβολισμών, τα κλειδωμένα μηνύματα που περιέχει πάντα ένα σημαντικό έργο τέχνης είτε μέσα στην ίδια τη ζωή του δημιουργού του είτε στο πίσω μέρος του καθρέφτη, δηλαδή στις σιωπές του ίδιου του έργου του.
Η περίπτωση Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα είναι από εκείνες όπου ζωή και έργο λειτούργησαν σε μια αδιάσπαστη ενότητα, αφού διέγραψαν αμοιβαία αλληλοσυμπληρούμενες, έναν ενιαίο μύθο.
Η βιογραφία του Φ. Γ. Λόρκα που σήμερα παρουσιάζουμε στο ελληνικό κοινό, θεωρείται διεθνώς η πλέον έγκριτη και έγκυρη γιατί ο συγγραφέας της κατόρθωσε να βρει ακριβώς εκείνη τη θέση όπου του εξασφάλισε μια πανοραμική και καθαρή θέα της ζωής του ποιητή, χωρίς φωτοσκιάσεις προκαταλήψεων ή σκοπιμοτήτων. Απ' αυτές ταλαιπωρήθηκε πολύ η εικόνα του ποιητή και πριν και μετά το θάνατο του, για πολλούς και διαφορετικούς λόγους... Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα δεν αφαίρεσε από την περιουσία της τέχνης του τα ελλείμματα μιας ζωής συμβατικής και φτωχής, που εξάλλου δεν έζησε.
Ο Λόρκα δεν έζησε για να γράψει. Έγραψε ακριβώς γιατί έζησε. Και έζησε αντιλαμβανόμενος την έννοια της Μοίρας με τα έντονα γήινα ισπανικά χρώματα. Πάντα ανάμεσα στο κόκκινο και το κίτρινο."Αργά αλλά στην ώρα του" έλεγε συνήθως για τα σχέδια του και η αίσθηση της Μοίρας ήταν όντως πανταχού παρούσα στην ποίηση του.
Νομίζω πως αυτή η ισπανική αντίληψη που υποκρύπτει τις αραβικές καταβολές του νότιου ιβηρικού πολιτισμού είναι πολύ διαφορετική από την ελληνική, αλλά είναι η μόνη ευρωπαϊκή που συνομιλεί ακόμη με αρχέγονες έννοιες και δυνάμεις. Θα μπορούσε ο Λόρκα να μην επιστρέψει-όπως όλοι οι φίλοι του τον συμβούλευαν - στη γενέτειρα του, να παραμείνει στη Μαδρίτη ίσως και να διαφύγει στην Αμερική, όπου είχε αποκτήσει πλέον ισχυρούς και πιστούς φίλους και πολυάριθμο κοινό, Θα απέφευγε ίσως το θάνατο και μπορεί στα επόμενα χρόνια η τέχνη του να εξελίσσονταν σε κορυφαία ευρωπαϊκή δραματουργική πρόταση.
Αλλά όπως και ο Ιγνάθιο Σάντσες Μεχίας ήξερε πως έπρεπε να ακολουθήσει το κόκκινο. Ο ταύρος είχε βγει ήδη στην αρένα κι ο ήλιος του απογεύματος είχε περπατήσει πολύ δρόμο. Το έργο του Ισπανού ποιητή θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως είναι διάστικτο από αυτήν την παρουσία του φεγγαριού, την μοιραία συνάντηση του ποιητή με τη μάγισσα που ρίχνει τα βότσαλα και προβλέπει τις προσταγές του μέλλοντος. Είναι η ώχρα, η αίσθηση της γης και το παζάρεμα με το πεπρωμένο. Είναι η μάχη με τον αόρατο εχθρό που απέναντι του μόνο η δύναμη του Ντουέντε μπορεί να εναντιωθεί.
Οι Έλληνες αντίθετα ζώντας το κυανό και λευκό του ουρανού και της θάλασσας, μια ζωή σφυρηλατούμε τον κόσμο της φυγής μας, το πέταγμα προς το αδύνατο, αναζητούμε έστω και μια στιγμή να ξεφύγουμε από τη γήινη μοίρα μας. Και οι δυο πολιτισμοί ωστόσο αρέσκονται να σιωπούν όταν τα βότσαλα κροταλίζουν στο πάτωμα, ριγμένα από τα χέρια της μάγισσας. Κι αναζητούν το μέτρο με διαφορετικό τρόπο αλλά με το ίδιο πάθος. Και πολλές φορές με την ίδια υπερβολή. Γι' αυτό και οι Έλληνες αγάπησαν πολύ το έργο του Ισπανού ποιητή, τους πρωταγωνιστές των δραμάτων του και τους στίχους του. Ένιωσαν τη βαθιά συγγένεια που τους ενώνει με τον φεγγαροπληγωμένο νεαρό ποιητή και το μύθο του. Και με τη συνέπεια που είχε η ζωή με το έργο του. Παρέλαβαν άλλωστε το έργο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα από λογοτέχνες και πνευματικούς δημιουργούς μείζονος βαρύτητας για τα ελληνικά γράμματα.
Ο Λόρκα είχε ισχυρούς πρεσβευτές στην Ελλάδα, που περιφρούρησαν πάντα την ιδιαιτερότητα της παρουσίας του. Θεωρώ καλότυχη τη συγκυρία που μας οδήγησε να ξεκινήσουμε το εκδοτικό ταξίδι της Μικρής 'Αρκτου με αυτό το βιβλίο. Το πρόσωπο και το έργο του Ισπανού ποιητή υπήρξαν ανέκαθεν κάτοικοι της προσωπικής μου μυθολογίας. Αλλά ισχύει κάτι παραπάνω από αυτό: Στόχος και όραμα μας ήταν πάντα η Μικρή 'Αρκτος να ναυπηγήσει τα ταχύπλοα των ονείρων μας σ' ένα ταξίδι ανακάλυψης των ποιητικών καταβολών του κόσμου μας. Να ανακαλύψουμε στη σιωπή των άστρων, το χαμένο νήμα που μας συνδέει με το παραπέρα και το παραπάνω του προορισμού μας.
